اختلال خوردن چیست؟ | مرکز تخصصی مشاوره دنیای طلایی

اختلال خوردن نوعی اختلال روانی است که عمدتاً با اختلال در نگرش و رفتارهای مرتبط با غذا مشخص می‌شود. این اختلال شامل بی‌اشتهایی عصبی، پرخوری عصبی و اختلال پرخوری است و سایر اختلالات مربوط به غذا مانند پیکا و استفراغ عمدی نیز در دسته اختلالات خوردن قرار می‌گیرند. بر اساس تعریف انجمن روان‌شناسی آمریکا (APA):

هر اختلالی که عمدتاً با اختلالات رفتاری و نگرشی نسبت به غذا مشخص شود، از جمله بی‌اشتهایی عصبی، پرخوری عصبی و اختلال پرخوری. سایر اختلالات مرتبط با غذا شامل پیکا و استفراغ عمدی هستند که معمولاً در نوزادی یا کودکی زودهنگام تشخیص داده می‌شوند.

این تعریف به ما کمک می‌کند تا انواع اختلالات خوردن را بهتر بشناسیم و علائم آن‌ها را در مراحل اولیه شناسایی کنیم.

انواع اختلال خوردن

اختلالات خوردن متنوعی وجود دارند که هر کدام ویژگی‌ها و علائم خاص خود را دارند. در ادامه رایج‌ترین انواع اختلال خوردن را معرفی می‌کنیم.

بی‌اشتهایی عصبی (Anorexia Nervosa)

بی‌اشتهایی عصبی یک اختلال جدی و تهدیدکننده برای زندگی است که فرد با محدود کردن شدید کالری و ورزش بیش از حد سعی در کنترل وزن خود دارد.

علائم بی‌اشتهایی عصبی:

• محدود کردن شدید مصرف کالری

• ترس شدید از افزایش وزن

• دیدگاه تحریف‌شده نسبت به بدن

• پرهیز از گروه‌های غذایی خاص

• استفاده از روش‌های کاهش وزن مانند استفراغ، مسهل یا داروهای لاغری

• مشکلات سلامتی مانند شکنندگی مو و ناخن‌ها، نازک شدن استخوان‌ها و ناباروری

پرخوری عصبی (Bulimia Nervosa)

پرخوری عصبی شامل دوره‌های پرخوری است که معمولاً با اقدام به پاکسازی (استفراغ، ورزش زیاد یا مسهل) همراه است.

علائم پرخوری عصبی:

• خوردن مقدار زیادی غذا در زمان کوتاه

• احساس عدم کنترل بر خوردن

• اضطراب و شرم از بدن و وزن

• مشکلات سلامت مانند فرسایش مینای دندان و عوارض قلبی

اختلال پرخوری (Binge Eating Disorder – BED)

در این اختلال فرد مقدار زیادی غذا می‌خورد و احساس عدم کنترل دارد، اما برخلاف پرخوری عصبی، اقدام به پاکسازی نمی‌کند.

علائم اختلال پرخوری:

• خوردن زیاد حتی بدون گرسنگی

• احساس شرم یا گناه پس از پرخوری

• تلاش برای محدود کردن خوردن بعد از پرخوری

اختلال مصرف غذا با محدودیت (ARFID)

در ARFID، فرد غذاها را به دلیل مزه، بافت یا بو محدود می‌کند یا از خوردن برخی غذاها اجتناب می‌کند.

علائم ARFID:

• اجتناب از غذاهای پرکالری

• کاهش وزن یا عدم رشد طبیعی

• مشکلات تغذیه‌ای و وابستگی به مکمل‌ها

پیکا (Pica) و اختلال استفراغ عمدی (Rumination Disorder)

• پیکا: خوردن چیزهایی که غذای واقعی نیستند، مانند خاک، گچ، مو و غیره.

• اختلال استفراغ عمدی: برگشتن غذا به دهان پس از بلعیدن، معمولاً در نوزادان خودبه‌خود برطرف می‌شود.

دلایل ایجاد اختلال خوردن

علت دقیق اختلال خوردن هنوز به‌طور کامل مشخص نیست، اما عوامل ژنتیکی، زیستی و محیطی نقش مهمی در بروز آن دارند.

عوامل مؤثر:

• ژنتیک و سابقه خانوادگی

• تغییرات شیمیایی در مغز

• فشارهای روانی و استرس

• رژیم‌های غذایی مکرر

• تجربه قلدری یا تحقیر به دلیل وزن

• شخصیت‌های کمال‌گرا یا پرخاشگر

نقش تئوری دلبستگی:
اختلالات خوردن ممکن است ریشه در روابط ناایمن دوران کودکی داشته باشند. افراد با دلبستگی ناایمن ممکن است احساسات خود را سرکوب کنند و این رفتارها منجر به اختلالات خوردن شود.

چگونه تشخیص دهیم که اختلال خوردن داریم؟

علائم در خود فرد:

• نگرانی شدید درباره وزن و شکل بدن

• اجتناب از جمع‌هایی که غذا در آن‌ها حضور دارد

• ورزش بیش از حد و عادات سختگیرانه غذایی

علائم در دیگران:

• کاهش وزن شدید

• دروغ درباره خوردن غذا

• اجتناب از خوردن در کنار دیگران

اگر این علائم را مشاهده کردید، مشاوره حرفه‌ای اهمیت زیادی دارد.

راه‌های کمک به فرد مبتلا به اختلال خوردن

• حمایت عاطفی و گوش دادن به احساسات

• تشویق به مسئولیت‌پذیری

• پرهیز از فشار برای خوردن یا نخوردن

• ارائه حمایت در زمان‌های سخت و بدون مقایسه با دیگران

مشاوره خانوادگی و روان‌درمانی می‌تواند به کاهش اثرات منفی اختلال و حمایت از فرد کمک کند.

روش‌های درمان اختلال خوردن

روان‌درمانی

• درمان شناختی-رفتاری (CBT)

• روان‌درمانی مبتنی بر ذهنی‌سازی و دلبستگی (MBT)

دارودرمانی

• داروهای ضدافسردگی

• آنتی‌سایکوتیک‌ها

مشاوره تغذیه

• برنامه غذایی سالم

• آموزش خرید و آماده‌سازی غذا

بهترین نتیجه با ترکیب این روش‌ها حاصل می‌شود.

اثرات بلندمدت اختلال خوردن

1. تأثیرات جسمانی: سوءتغذیه، ضعف استخوان، بیماری‌های قلبی و گوارشی

2. تأثیرات روانی: اضطراب، افسردگی، احساس شرم و گناه

3. انزوای اجتماعی: دوری از دوستان و خانواده

4. تأثیر بر عملکرد روزانه: کاهش توانایی در فعالیت‌های مدرسه و کار

5. اثرات بلندمدت سلامت: خطر دیابت، بیماری‌های قلبی و مشکلات گوارشی

جمع‌بندی

اختلال خوردن تنها درباره غذا و وزن نیست؛ بلکه یک مبارزه درونی است که می‌تواند تمامی جنبه‌های زندگی را تحت تأثیر قرار دهد. مرکز تخصصی مشاوره دنیای طلایی با ارائه خدمات تخصصی روان‌درمانی، مشاوره تغذیه و پشتیبانی فردی، می‌تواند شما را در مسیر بهبودی همراهی کند. اگر شما یا عزیزانتان با اختلال خوردن مواجه هستید، به موقع اقدام کنید و از کمک متخصصان بهره‌مند شوید.